Op vrijdag 19 mei vindt in Utrecht (Drift 21, 0.32) de jaarlijkse OIKOS-dag plaats. Er staan ook twee lezingen over digital humanities op het programma die mogelijk interessant zijn voor Neolatinisten/vroegmodernisten:

  • Wim Berkelmans (UvA): Computational Linguistics en het Latijn
  • Dirk van Miert (UU): Semantische veldanalyse van sleuteltermen uit het discours van de Republiek der Letteren (1500-1800) (ERC Consolidator Project “SKILLNET”: Sharing Knowledge In Learned and Literary NETworks)

Het volledige programma vindt u hier. U kunt zich aanmelden via oikos@let.ru.nl. Geeft u ook aan of u deelneemt aan de lunch (op kosten van OIKOS) en/of het diner (op eigen kosten) en eventuele dieetwensen. De inschrijving sluit op 10 mei.

De door het European Research Council gefinancierde onderzoeksgroep Elevated Minds aan het Leiden University Centre for the Arts in Society (LUCAS) heeft een speciaal nummer van Lias samengesteld met als titel ‘The Sublime in Early Modern Theories of Art and Literature’. De publicatie is digitaal en gratis toegankelijk via deze link: http://poj.peeters-leuven.be/content.php?url=issue&journal_code=LIAS&issue=2&vol=43.

Seminar: Meeting Spinoza: Books, Letters, Networks, Personal Encounters (Second Call for Papers)

Date: October 5-6, 2017

Location: Utrecht, The Netherlands 

Confirmed invited speakers: Mogens Laerke (CNRS Lyon), Steven Nadler (Madison-Wisconsin), Antonella del Prete (Tuscia University)


While the old model of Spinoza as a recluse who developed a complete philosophical system in near isolation may no longer dominate scholarship as it once did, the full depth of his interaction with others remains largely unexplored. The seminar ‘Meeting Spinoza: Books, Letters, Networks, Personal Encounters’ seeks to fill this historiographical gap by bringing Spinoza specialists together with other early modern scholars who encounter him through the eyes of the historical figures at the basis of their own research. With the notion of ‘meeting’ in the main title we understand direct engagement with Spinoza during his own lifetime. Nevertheless, as the subtitle conveys, the modality of these meetings may be understood in a wide variety of ways. Papers may therefore consider the reception of Spinoza’s writings, either as they circulated in manuscript form or immediately upon their publication. They may seek to solve specific issues relating to Spinoza’s correspondence, or investigate patterns in his letter writing. We also encourage contributions on the networks in which Spinoza participated, ranging from the Jewish surroundings in which he was raised, to his ambivalent relationship with the Dutch Cartesians, and everything in between, such as the Dutch Collegiant community of his merchant years or even the prominent number of physicians figuring among his associates. A final, related area of interest is constituted by those contemporaries who are known to have met Spinoza in person. This category includes the famous meetings with Henry Oldenburg and Leibniz, but our interest extends also to chance or one-time encounters with lesser known figures, such as the Leiden theologian Salomon van Til. Papers should aim to contribute to our understanding of the man Spinoza, the development of his thought, and the response it evoked, all within the dynamics of the world in which he participated.


Anonymized abstracts (300-500 words) should be sent as a .docx file to meetingspinoza@gmail.com by March 31, 2017 (note slight change in date and submission instructions from first CFP); papers should aim at a reading time of 30 minutes. Please include a separate attachment with contact information, affiliation, and professional status. Applicants will be notified of the committee’s decision by April 15, 2017.      

Limited funds are available to cover travel and/or accommodations for presenters who receive no financial support from their institution. Please indicate in your cover letter if you would like to be considered for such a subsidy.

Call for papers

Ovid Across Europe: Vernacular Translations of the Metamorphoses in the Middle Ages & Renaissance

University of Bristol, 28-29 September 2017


From the 12th-century onwards, Ovid’s Metamorphoses exerted an enduring influence on Western culture. The capacity of this poem to be constantly present in our world is due to its innate transformative ability. In the Middle Ages, the Metamorphoses was often read as a philosophical text in which to find advice on Christian morality and ethics. In the Renaissance and Baroque periods, it constituted the most important repertoire of myths, an encyclopaedic work plundered by writers, musicians, and painters. The Metamorphoses found a permanent place in Western culture not only because it could be easily reinterpreted, but also for its capacity to be successfully rewritten and translated into various languages. In the medieval and the early modern ages, the reception of Ovid’s major poem did not happen exclusively through the Latin text; translations in the vernaculars played a pivotal role, transmitting the Latin Metamorphoses to all the emerging European vernacular cultures.

This conference aims to bring together scholars working on medieval and early modern translations of the Metamorphoses in Europe in order to shed light on the various ways in which Ovid’s poem was re-purposed and received, as well as to trace connections between different literary traditions. When was the Metamorphoses first translated into European vernaculars? How many Ovids can we talk about? Were there interferences between translations in the different vernaculars? The vernacularization of transnational texts contributed to the shaping of national identities, and this colloquium, fostering an exchange between scholars working in any European linguistic area, aims to shed light on the process of national acquisition of Ovid’s Metamorphoses through translation. The objective of this conference is to chart the changing face and function of Ovid’s Metamorphoses in the vernacular Europe of the Middle and Early Modern Ages.

Areas of research might include:

  • Text, language, and style of the Metamorphoses’ vernacular translations;
  • The physical structure and presentation of the translations (support material, script or type, size, layout and decorations, marginalia) and their relationship with the Latin editions;
  • The handwritten tradition and the oral tradition of the vernacular Metamorphoses;
  • From the Middle Ages to the Renaissance, from manuscript to printed book: disruption, or continuity?
  • Allegories and commentaries attached to Ovid’s poem and their influence on the Metamorphoses’ translations;
  • Vernacular Metamorphoses and national cultures: the transformations of Ovid’s poem in the language and style of the receiving culture and the role of vernacularization for the consolidation of a cultural identity.
  • The changing worlds of the vernacular Metamorphoses: evolution and re-purposing of this text from the court, to the school, the street, the Academy, and the printing shop.

Key-note Speakers

Genevieve Lively, Bristol University, UK (George Sandy’s Translation of Ovid’s Metamorphoses)
John Tholen, Utrecht University (Ovid in the Early Modern Netherlands)
Mattia Cavagna, UCL Belgium (Ovide Moralisé in the Middle Ages)
Elisa Guadagnini, CNR (Consiglio Nazionale delle Ricerche), (The Italian Metamorphoses in the Middle Ages)

Please send an abstract (roughly 500 words) and a short curriculum by 30 March 2017 to:
Marta Balzi m.balzi@bristol.ac.uk
Gemma Pellissa Prades gemmapellisa@gmail.com

This conference is founded by BIRTHA (Bristol Institute for Research in the Humanity and Arts), Medium Aevum, and the SIS (Society for Italian Studies).

See also http://translatingovid.weebly.com/cfp.

Van 3 tot 7 juli 2017 organiseert de Universiteit Antwerpen de summer school ‘Print Culture in 16th-century Europe’, een initiatief van de Faculteit Letteren en Wijsbegeerte, de Universiteitsbibliotheek en het Ruusbroecgenootschap in samenwerking met het Museum Plantin-Moretus en de Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience.

Op het programma staan maar liefst 18 workshops en lezingen over de wereld van het zestiende-eeuwse boek met aandacht voor een brede waaier van onderwerpen, zoals bibliografie, boek- en bibliotheekgeschiedenis, digital humanities, grafiek, uitgeversstrategieën of zestiende-eeuwse genres als humanistische tekstedities en bijbels.

Deze Engelstalige summer school richt zich specifiek tot doctoraatsstudenten die boekgeschiedenis in hun onderzoek willen betrekken. De summer school mikt op 15 deelnemers.

Voor meer informatie en aanmelding, zie https://www.uantwerpen.be/en/summer-schools/print-culture-in-16-century-europe.

In januari verscheen De carrière van Cornelius Rekenarius (1562-1603). Hoewel dit boekje een ‘Levenschets’ heet te zijn, heeft auteur Hans van de Venne, zoals hij wel eerder heeft gedaan, uit de archieven een schat aan nieuwe informatie opgedolven, met behulp waarvan hij eerdere schetsen voorgoed overbodig heeft gemaakt, niet in de laatste plaats door tal van onrechtmatigheden daarin te corrigeren. We krijgen daarom geen vage ‘schets’, maar een helder getekend beeld van de Gentse, Dordtse en Amsterdamse periodes in de carrière van deze drukker en (con)rector. Door gedrukte werken, brieven, schoolarchieven, kerkeraadsprotocollen en stadsrekeningen op elkaar te betrekken zien we hoe een mobiele geleerde via zijn netwerken carrière maakt, en daarbij, zou ik willen toevoegen, opklimt van de lagere naar de hogere middenklasse van de Republiek der Letteren. Mensen als Nicolaes Biestkens, Franciscus Nansius en Matthaeus Sladus passeren de revue. Tekenend voor de grondigheid van de auteur is dat de bijlage een bibliografisch overzicht bevat van Rekenarius’ gelegenheidsgedichten, losse gedichten, brieven en albuminscripties. Dit soort bijdragen zijn hard nodig voor de geschiedenis van de Latijnse Scholen en hun docenten, want de bestudering van het secundaire onderwijs in de Nederlanden laat helaas nog veel gaten zien. Om die op te vullen is een zeldzame combinatie nodig van kennis van zowel de klassieke filologie als van vroegmoderne stadsarchieven en regionale archieven. In dit opzicht valt veel te leren van de benadering van Hans van de Venne. Het boekje is in eigen beheer uitgegeven. (DvM).

Hans van de Venne, Levensschets van Cornelius Rekenarius Hulstensis (1562-1603), drukker en schoolmeester te Gent (1579-1585), conrector te Dordrecht (1585-1595) en rector te Amsterdam (1595-1603) (Venray, 2017).  Meer informatie: H[punt]vandevenne[apestaartje]online[punt]nl.

Ons bereikte het droevige nieuws dat afgelopen vrijdag Fokke Akkerman op 86-jarige leeftijd is overleden. Akkerman was een veelzijdig geleerde en een instituut van de klassieke Neolatijnse filologie. De uitvaart zal aanstaande vrijdag 20 januari om 13.30 uur in Groningen plaatsvinden. Bijgevoegd vindt u de rouwkaart, waarin ook de bijzonderheden met betrekking tot de uitvaartplechtigheid staan. Piet Steenbakkers schreef een bericht over het leven van Akkerman:


Levensbericht Fokke Akkerman (1930–2017)


Op vrijdag 13 januari 2017 is dr Fokke Akkerman onverwacht overleden. Zijn vrouw, Frouke Akkerman-de Vries, was hem op 1 januari voorgegaan.

Fokke Akkerman werd op 27 april 1930 geboren in Noorddijk, onder de rook van de stad Groningen, als vierde van vijf kinderen. Zijn Friese ouders hadden zich in Groningen gevestigd omdat de omstandigheden daar gunstiger waren voor hun boerenbedrijf. Fokke was trots op die achtergrond. Een week voor zijn dood wees hij mij op een oude zwart-wit foto van zijn ouders voor hun boerderij, en zei: “Als iemand wil weten wie ik ben: dit is waar ik vandaan kom.” Hij sprak vloeiend Fries, en bleef dat tot het laatst doen met zijn oudere zuster, met wie hij dagelijks belde. Fokke heeft zijn leven lang een speciale liefde gekoesterd voor poëzie, in het Fries zowel als in andere talen.

Toen hij in Groningen de Rijks-HBS had doorlopen, had Fokke zijn zinnen gezet op een studie Nederlands. Daarvoor was toen een gymnasium-diploma vereist, met klassieke talen. Op het avondgymnasium maakte hij in 1949 kennis met Frouke de Vries, die Frans wilde gaan studeren. Ze zijn in 1957 getrouwd. Fokke had uiteindelijk niet voor Nederlands gekozen, maar voor Grieks en Latijn. Aanvankelijk gingen ze beiden het middelbaar onderwijs in, Fokke als leraar klassieke talen, Frouke als lerares Frans. Op 1 september 1960 kreeg Fokke een aanstelling als latinist aan de Rijksuniversiteit Groningen, waar hij 35 jaar is blijven werken, tot zijn pensionering in april 1995. Vanaf het midden van de jaren zeventig ontwikkelde hij een speciale belangstelling voor het Neolatijn, dat in en na de renaissance tot bloei kwam. Op 26 juni 1980 promoveerde Fokke aan de RUG op het proefschrift Studies in the Posthumous Works of Spinoza. Op 1 december 1985 kreeg hij de functie van universitair hoofddocent met als opdracht het Neolatijn. Tot zijn taken hoorde ook het vervaardigen van de officiële Latijnse vertalingen van doctoraalbullen van de Groningse universiteit.

Als wetenschapper was Fokke Akkerman buitengewoon veelzijdig. Hij heeft in het Nederlands, Frans, Duits en Engels gepubliceerd over Neolatijn en humanisme in het algemeen, en over het noordelijk humanisme, Rudolf Agricola en Benedictus de Spinoza in het bijzonder. De thema’s lopen zeer uiteen: leerdichten, de antieke komedie, de humanistenbrief; maar ook: onderwijs, vertalen, muziek, Neolatijnse poëzie, Neolatijn als rijk instrument; en – heel uitgesproken – Groningen, en in dat kader Agricola, Wessel Gansfort en Ubbo Emmius; ten slotte natuurlijk Spinoza, in vele aspecten. Fokke raakte in de jaren zeventig betrokken bij het vertalen van diens werken voor de Vereniging Het Spinozahuis. Bij een groter publiek is hij vooral bekend geworden door zijn schitterende vertalingen van Spinoza’s brieven, de Beginselen van de wijsbegeerte en het Theologisch-politiek traktaat. Hij verdedigde tot het laatst hartstochtelijk de zeggingskracht en wendbaarheid van het Neolatijn, tegen het dedain waarmee deze late loot aan de stam van het Latijn door veel classici werd (en wordt) bejegend. Zijn kennis en ervaring heeft hij ook in de redactiecommissie van de Opera Omnia van Erasmus ingezet.

Na zijn pensionering is Fokke Akkerman doorgegaan met publiceren. Nog in 2016 verscheen van hem (in samenwerking met Adrie van der Laan) Rudolf Agricola: Brieven, levens en lof, van Petrarca tot Erasmus. Een selectie van zijn artikelen tot 1995 (met bibliografie) is ook digitaal beschikbaar onder de titel Met iets van eeuwigheid: Een keuze uit het werk van F. Akkerman.

Als docent heeft Fokke Akkerman een aantal generaties studenten Latijn bijgebracht. Hij was een geboren leraar en begenadigd spreker, die zijn publiek altijd wist te boeien. Zijn ruime opvatting van het vak en zijn open oriëntatie leverde ook Nachwuchs op. Fokke heeft op zeer persoonlijke wijze bijgedragen aan de vorming van vele classici, historici en filosofen. En misschien wel het belangrijkste: Fokke Akkerman was een warme, innemende, eigenzinnige man.


Piet Steenbakkers, 17 januari 2017


Vier PhD-studenten aan de Universiteit Gent organiseren van 14 tot 16 september 2017 de conferentie ‘Telling Tales Out of School. Latin Education and European Literary Production’ over de correlatie tussen Latijn en onderwijs en literatuur tot in de moderne tijd. De conferentie zal plaatsvinden in Gent. De CfP vindt u hier. De deadline is 1 februari 2017.