Vanaf vrijdag 24 juni is in het Allard Pierson Museum in Amsterdam de tentoonstelling ‘Wijzen uit het Oosten’/’East meets West’ te zien. Bij de opening van de tentoonstelling is een nieuwe aflevering van het tijdschrift Lias gepresenteerd, met daarin twee artikelen: een lang stuk (160 pp.) van Hilary Kilpatrick en Gerald Toomer met een inleiding, transcriptie en vertaling van 21 Arabische brieven, geschreven in de jaren 1640 door een in Engeland en Holland verzeild geraakt Syrisch orthodoxe Christen, Niqulawus ibn Butrus, die al snel een correspondentie aanknoopte met vooral Jacob Golius in Leiden. Niqulawus kopieerde Arabisch handschriften en bestelde nieuwe in Istanbul en Aleppo. De buitengewoon directe brieven geven een fascinerende blik op een transculturele makelaar in kennis. In de tentoonstelling komt ook de bijzondere vriendschap aan de orde tussen tussen de Marokkaanse diplomaat Abd al-Aziz en arabist Jan Theunisz, die Abd al-Aziz in 1609-1610 gedurende vier maanden in huis neemt aan de Amsterdamse Oudenbrugsteeg 23. In een tijd waarin de islam werd gezien als eng en bedreigend, was dit uitzonderlijk. De twee houden lange gesprekken over de islam en het christendom en met de hulp van Abd al-Aziz werd Theunisz een van de beste arabisten in de Republiek. Ook andere schrijvers en handelaren, avonturiers en diplomaten uit het Midden-Oosten en Noord-Afrika verrijkten de kennis en droegen bij aan een realistischer beeld van de Oriënt en de islamitische wereld. De tentoonstelling brengt een aantal van hen naar voren. Aan de hand van originele brieven en van boeken die ze voor hun Nederlandse kennissen kopieerden of verwierven, laat de expositie zien wie deze reizigers waren, hoe ze te werk gingen en wat hun betekenis voor de wetenschap in Nederland is geweest. Voor Lias zie: http://poj.peeters-leuven.be/content.php?url=journal&journal_code=LIAS. (DvM)

Nieuw verschenen: de nieuwste aflevering van het tijdschrift Lias bevat een editie van Newton’s Latijnse notities over vierde-eeuwse kerkgeschiedenis, en een editie van een intrigerend werk over klimaatverandering uit 1708: Scheuchzers De ignis seu caloris certa portione Helvetiae adsignata. Verder een grote editie van de Engelse brieven van de oudheidkundige, taalkundige en specialist in het Anglosaksisch Elizabeth Elstob uit het tweede kwart van de achttiende eeuw, en een artikel over de taalfilosofie van de Nederlandse Cartesiaan Johannes de Raey. Zie http://poj.peeters-leuven.be/content.php?url=issue&journal_code=LIAS&issue=2&vol=42. (DvM)

Nieuw verschenen: Paul Botley, Richard ‘Dutch’ Thomson, c. 1569-1613. The Life and Letters of a Renaissance Scholar, Leiden and Boston: Brill, 2016. In dit nauwgezette relaas van het leven van deze intrigerende Engels-Nederlandse geleerde wordt op basis van tal van nieuw gevonden brieven en archiefmateriaal een portret geschilderd van Thomson dat alle voorgaande schetsen verpulvert. Thomson staat vooral bekend als theoloog, maar de reconstructie van de zeer mobiele en onoverzichtelijke eerste helft van zijn leven, hier met bewonderenswaardige helderheid uiteengezet, laat zien dat hij een klassieke filoloog van formaat was, die precies op de hoogte was van wie waarmee bezig was. Thomson had een feilloos oog voor interessante handschriften en fungeerde als een ideale kennismakelaar die vele inwoners van de Republiek der Letteren met elkaar in contact bracht. Tweederde van dit boek bestaat uit een kritische editie van Thomson’s correspondentie, voorzien van Engelse synopses van alle brieven en uitgebreide historische toelichtingen. Deze studie munt uit in doorzichtigheid, rake observaties en accuratesse en is onmisbaar voor iedereen die de internationale wereld van Casaubon, Scaliger, Lipsius en de Republiek der Letteren van Engeland, de Republiek, Zwitserland, Frankrijk en het Duitse rijk rond 1600 wil doorgronden. Zie http://www.brill.com/products/book/richard-dutch-thomson-c-1569-1613. (DvM)

Verschenen is de handelseditie van Han Lamers’ proefschrift over de transformatie van het Byzantijnse Hellenisme als gevolg van de veranderde zelfrepresentatie van de Byzantijnse culturele elite in vijftiende-eeuws Italië. Voor meer informatie zie: http://www.brill.com/products/book/greece-reinvented.

Han Lamers, Greece Reinvented: Transformations of Byzantine Hellenism in Renaissance Italy, Leiden / Boston: Brill, 2015.

 

De Imago primi saeculi, het prestigieuze herdenkingsboek dat de jezuïetenorde in 1640 bij Balthasar Moretus in Antwerpen uitgaf om zijn honderdste verjaardag te vieren, is zonder enige twijfel een van de meest monumentale én meest controversiële embleemboeken die ooit zijn verschenen. Die Imago vormt het voorwerp van de verzamelbundel Art, Controversy and the Jesuits die door John O’Malley, jezuïet en gereputeerd kenner van de geschiedenis van de jezuïetenorde, werd samengesteld. De bundel bevat een resem studies, onder meer van de hand van Marc Van Vaeck en Toon Van Houdt, die een nieuw licht werpen op de diepere betekenis en rijke receptiegeschiedenis van het embleemboek. Daarnaast biedt de bundel een vlot leesbare maar tegelijk uiterst betrouwbare Engelse vertaling van alle embleemgedichten – Griekse en Hebreeuwse evengoed als Latijnse: zonder meer een huzarenstuk. De vertaling is vergezeld van een reprografische weergave van alle originele picturae en subscriptiones. Het geheel is visueel al even opulent uitgegeven als de oorspronkelijke Imago zelf. Een boek, kortom, dat in geen enkele wetenschappelijke bibliotheek mag ontbreken.

John W. O’Malley (ed.), Art, Controversy, and the Jesuits. The ‘Imago primi saeculi’ (1640), Early Modern Catholicism and the Visual Arts Series, 12 (Philadelphia: Saint-Joseph’s University Press, 2015). 771 pp. ISBN 978-0-91610-184-8

Toon Van Houdt

Onder redactie van Erik De Bom is op 2 december 2015 een bundel verschenen met bijdragen van Hans W. Blom, Erik De Bom, Nicolette Mout, Jan Papy, Piet Steenbakkers en Toon Van Houdt.

Een nieuwe wereld

Denkers uit de Nederlanden over politiek en maatschappij (1500-1700).

De manier waarop we over politiek denken is bepaald door zes cruciale denkers uit de Lage Landen: Desiderius Erasmus, Juan Luis Vives, Justus Lipsius, Leonardus Lessius, Hugo Grotius en Benedictus de Spinoza. In Een nieuwe wereld worden ze uitgebreid geportretteerd. Elk van hen had een grote impact op het politieke leven van hun tijd, tot ver buiten de Nederlanden. Ze lieten zich inspireren door de geschriften van vroegere denkers, niet het minst uit de oudheid, en ze legden de fundamenten van een ‘politieke wetenschap’ die perfect was afgestemd op de noden van hun eigen tijd. Daarmee drukten ze ook een blijvende stempel op onze cultuur.

Zie http://www.polis.be/boeken/een-nieuwe-wereld

Zojuist verschenen:

HERREZEN uit de as. Verbrande lofgeschriften van Rotger zum Bergen voor Anna Maria van Schurman (1649-1655).

Schurmanniana 4

‘Er zijn geen gebouwen die de stad Utrecht zo beroemd maken als dit huis… ‘ Zo dichtte Rotger zum Bergen uit Riga in 1655 over het huis van Anna Maria van Schurman achter de Dom in Utrecht.

Dit nieuwe deeltje (67 blz.) in de Schurmanniana reeks staat boordevol nieuwe informatie over Anna Maria van Schurman en een verre aanbidder uit Koningsbergen (nu Kaliningrad). De uitgave bevat vier onbekende, nu voor het eerst uit het Latijn vertaalde, lofgeschriften, (ooit verschenen in Koningsbergen, in de WO II verbrand, toen ook in 2004 in Weimar verbrand en nu herrezen). Het bundeltje is prachtig vormgegeven door Jaap Wolters.

Meer informatie: pietjevanbeek[at]hotmail.com