Afgelopen zaterdag heeft Emma Mojet de Elsevier Weekblad/Johan de Witt-scriptieprijs gewonnen voor haar masterscriptie over vroegmoderne wiskunde, Early Dutch Interest in Newtonian Mathematics, die zij schreef als student aan de Utrechtse research master History and Philosophy of Science. Bezoekers van de Neolatinistendag in oktober zullen haar kennen, omdat zij daar sprak over een brief van Adriaen Verwer aan David Gregory over Newtoniaanse wiskunde. Al eerder had zij hiervoor de scriptieprijs van de Dr. C. Louise Thijssen-Schoute Stichting gewonnen. Lees meer op de website van Elsevier.

Ons bereikte het droevige nieuws dat afgelopen vrijdag Fokke Akkerman op 86-jarige leeftijd is overleden. Akkerman was een veelzijdig geleerde en een instituut van de klassieke Neolatijnse filologie. De uitvaart zal aanstaande vrijdag 20 januari om 13.30 uur in Groningen plaatsvinden. Bijgevoegd vindt u de rouwkaart, waarin ook de bijzonderheden met betrekking tot de uitvaartplechtigheid staan. Piet Steenbakkers schreef een bericht over het leven van Akkerman:

 

Levensbericht Fokke Akkerman (1930–2017)

fokke-akkerman

Op vrijdag 13 januari 2017 is dr Fokke Akkerman onverwacht overleden. Zijn vrouw, Frouke Akkerman-de Vries, was hem op 1 januari voorgegaan.

Fokke Akkerman werd op 27 april 1930 geboren in Noorddijk, onder de rook van de stad Groningen, als vierde van vijf kinderen. Zijn Friese ouders hadden zich in Groningen gevestigd omdat de omstandigheden daar gunstiger waren voor hun boerenbedrijf. Fokke was trots op die achtergrond. Een week voor zijn dood wees hij mij op een oude zwart-wit foto van zijn ouders voor hun boerderij, en zei: “Als iemand wil weten wie ik ben: dit is waar ik vandaan kom.” Hij sprak vloeiend Fries, en bleef dat tot het laatst doen met zijn oudere zuster, met wie hij dagelijks belde. Fokke heeft zijn leven lang een speciale liefde gekoesterd voor poëzie, in het Fries zowel als in andere talen.

Toen hij in Groningen de Rijks-HBS had doorlopen, had Fokke zijn zinnen gezet op een studie Nederlands. Daarvoor was toen een gymnasium-diploma vereist, met klassieke talen. Op het avondgymnasium maakte hij in 1949 kennis met Frouke de Vries, die Frans wilde gaan studeren. Ze zijn in 1957 getrouwd. Fokke had uiteindelijk niet voor Nederlands gekozen, maar voor Grieks en Latijn. Aanvankelijk gingen ze beiden het middelbaar onderwijs in, Fokke als leraar klassieke talen, Frouke als lerares Frans. Op 1 september 1960 kreeg Fokke een aanstelling als latinist aan de Rijksuniversiteit Groningen, waar hij 35 jaar is blijven werken, tot zijn pensionering in april 1995. Vanaf het midden van de jaren zeventig ontwikkelde hij een speciale belangstelling voor het Neolatijn, dat in en na de renaissance tot bloei kwam. Op 26 juni 1980 promoveerde Fokke aan de RUG op het proefschrift Studies in the Posthumous Works of Spinoza. Op 1 december 1985 kreeg hij de functie van universitair hoofddocent met als opdracht het Neolatijn. Tot zijn taken hoorde ook het vervaardigen van de officiële Latijnse vertalingen van doctoraalbullen van de Groningse universiteit.

Als wetenschapper was Fokke Akkerman buitengewoon veelzijdig. Hij heeft in het Nederlands, Frans, Duits en Engels gepubliceerd over Neolatijn en humanisme in het algemeen, en over het noordelijk humanisme, Rudolf Agricola en Benedictus de Spinoza in het bijzonder. De thema’s lopen zeer uiteen: leerdichten, de antieke komedie, de humanistenbrief; maar ook: onderwijs, vertalen, muziek, Neolatijnse poëzie, Neolatijn als rijk instrument; en – heel uitgesproken – Groningen, en in dat kader Agricola, Wessel Gansfort en Ubbo Emmius; ten slotte natuurlijk Spinoza, in vele aspecten. Fokke raakte in de jaren zeventig betrokken bij het vertalen van diens werken voor de Vereniging Het Spinozahuis. Bij een groter publiek is hij vooral bekend geworden door zijn schitterende vertalingen van Spinoza’s brieven, de Beginselen van de wijsbegeerte en het Theologisch-politiek traktaat. Hij verdedigde tot het laatst hartstochtelijk de zeggingskracht en wendbaarheid van het Neolatijn, tegen het dedain waarmee deze late loot aan de stam van het Latijn door veel classici werd (en wordt) bejegend. Zijn kennis en ervaring heeft hij ook in de redactiecommissie van de Opera Omnia van Erasmus ingezet.

Na zijn pensionering is Fokke Akkerman doorgegaan met publiceren. Nog in 2016 verscheen van hem (in samenwerking met Adrie van der Laan) Rudolf Agricola: Brieven, levens en lof, van Petrarca tot Erasmus. Een selectie van zijn artikelen tot 1995 (met bibliografie) is ook digitaal beschikbaar onder de titel Met iets van eeuwigheid: Een keuze uit het werk van F. Akkerman.

Als docent heeft Fokke Akkerman een aantal generaties studenten Latijn bijgebracht. Hij was een geboren leraar en begenadigd spreker, die zijn publiek altijd wist te boeien. Zijn ruime opvatting van het vak en zijn open oriëntatie leverde ook Nachwuchs op. Fokke heeft op zeer persoonlijke wijze bijgedragen aan de vorming van vele classici, historici en filosofen. En misschien wel het belangrijkste: Fokke Akkerman was een warme, innemende, eigenzinnige man.

 

Piet Steenbakkers, 17 januari 2017

 

Website over Spinoza gaat live
‘The Spinoza Web’ ontsluit bekendste Nederlandse filosoof voor breed publiek

Lancering
Op 27 november 2016 heeft een onderzoeksteam van het Departement Filosofie en Religiewetenschap aan de Universiteit Utrecht een website over de Nederlandse filosoof Benedictus de Spinoza (1632-1677) gelanceerd. ‘The Spinoza Web’ is een open-access website is gericht op ontsluiting van zijn leven, gedachtegoed en netwerk voor een breed publiek, van niet-ingewijde belangstellenden tot specialisten.

Twee ingangen
Centraal in deze bèta-release staat de ‘Timeline experience’, waarin het verhaal van Spinoza wordt verteld aan de hand van rijk grafisch en ander ondersteunend materiaal. De ‘Database search’ geeft toegang tot een enorme hoeveelheid primaire bronnen en andere gegevens. Het streven is om op termijn zoveel mogelijk historische documenten centraal beschikbaar te stellen voor wetenschappers wereldwijd.

Uniek ontwerp
Samenwerking met een commerciële partner (reclamebureau Nijgh te Rotterdam) heeft geleid tot een aantrekkelijke website waarin origineel wetenschappelijk onderzoek verwerkt  wordt. Met het huidige ontwerp hoopt het onderzoeksteam ook een model te hebben ontwikkeld voor het digitaal presenteren van historische figuren.

‘Spinoza’s Web’
De website is een onderdeel van het ‘Spinoza’s Web’ project, gefinancierd door NWO (Vrije Competitie Geesteswetenschappen). Het onderzoeksteam bestaat uit projectleider Piet Steenbakkers, en postdocs Jeroen van de Ven en Albert Gootjes.

http://spinozaweb.org

unnamed

Dirk van Miert (Universiteit Utrecht) heeft de prestigieuze ERC (European Research Council) Consolidator Grant (2 miljoen euro) binnengehaald voor zijn onderzoek naar het ideaal van Open Science in vroegmodern Europa.

Open Science en Open Access zijn belangrijke thema’s in de huidige academische wereld. De meeste wetenschappers willen hun kennis vrij delen, ook al is er geen garantie dat ze er iets voor terug te krijgen. Blijkbaar gaan ze van uit een groter goed bij het delen van kennis. Waar komt dit ideaal vandaan?

Van Miert zoekt het antwoord in het kennisideaal van de zogeheten ‘Republiek der Letteren’: een gemeenschap van geleerden in de periode 1500-1800 die religieuze, politieke en talige grenzen oversteeg. Dankzij een ongeëvenaarde bron van honderdduizenden brieven, kan Van Miert onderzoeken hoe deze wetenschappers omgingen met het delen van kennis en een eigen culturele identiteit vormden.

De ERC Consolidator Grant bedraagt maximaal 2 miljoen euro per gehonoreerd project. Hiermee kunnen de onderzoekers zich vestigen als onafhankelijk onderzoeksleider. De ERC Consolidator Grant is bedoeld voor (ervaren) onderzoekers die 7 tot 12 jaar geleden zijn gepromoveerd. De ERC is in 2007 door de Europese Unie opgericht voor de financiering van baanbrekend onderzoek.

Lees meer over Van Miert’s onderzoek (in het Engels) op de website van de Universiteit Utrecht.

Hoogleraar geschiedenis van de filosofie Lodi Nauta zal op 13 september de NWO-Spinozapremie ontvangen. De NWO-Spinozapremie is de hoogste wetenschappelijke onderscheiding in Nederland en bestaat uit een bedrag van 2,5 miljoen euro voor wetenschappelijk onderzoek. De NWO-Spinozapremie is een eerbewijs en vooral ook een stimulans voor verder onderzoek. Zie ook: http://www.nwo.nl/onderzoek-en-resultaten/programmas/spinozapremie/spinozalaureaten/alfabetisch+overzicht/lodi+nauta.

Van 12-15 juni vond in Warschau het Tweede Congres van de COST-Action ‘Reassembling the Republic of Letters’ plaats. Deelnemers uit 31 Europese landen gaven presentaties over vorderingen in de agenda van dit netwerk. Doel is om binnen vier jaar concrete technische oplossingen te formuleren om de digitale infrastructuur zodanig te verbeteren dat verscheidene catalogi en databases met gegevens over vroegmoderne geleerdenbrieven probleemloos met elkaar kunnen communiceren. Ook wordt geëxperimenteerd met het leggen van verbindingen met prosopografische bronnen, met visualisaties van netwerken, en met automatische analyse van brieven en geleerde teksten. Zie www.republicofletters.net. (DvM)

 

Mariana Françozo organiseert in oktober een driedaags congres in Leiden over de Historia Naturalis Brasiliae, het boek uit 1648 van Georg Marcgraf en Willem Piso – geredigeerd door Johannes de Laet – dat geldt als een vroege encyclopedie van de tropische natuur in Brazilië (http://www.research.leiden.edu/research-profiles/global/news/grant-winners-2015.html). Françozo heeft nog niemand gevonden die iets zinnigs kan zeggen over de taal waarin het boek geschreven is, Latijn. Heeft een van u tips voor de spreker? Gelieve contact op te nemen met Michiel van Groesen: m.van.groesen@hum.leidenuniv.nl. (DvM)

Mij bereikte het droevige bericht dat dr. R.C. (Rudolf) Engelberts op 25 juli is overleden, op de leeftijd van 92 jaar. Hij studeerde vanaf 1945 klassieke talen in Utrecht en promoveerde daar in 1968 op een Neolatijns onderwerp: Georgius Macropedius’ komedie Bassarus (1540). Mede daarmee was hij een van de eersten die het vak Neolatijn aan Nederlandse universiteiten introduceerde. Dit geeft zijn belang aan voor de ontwikkeling van ons vak in dit land. Zelf volgde ik colleges bij hem aan de Universiteit Utrecht in de jaren 1979-1985, onder meer een capita college over Ciceronianisme. Hij inspireerde studenten, onder wie mijzelf, om voor hun scriptie een Neolatijns onderwerp te kiezen. Naast zijn wetenschappelijke en universitaire werk was hij een uitstekend dichter in het Latijn en vertaler. Al in 1945 had hij een fris klinkende Nederlandse vertaling gemaakt van Macropedius’ Hecastus (1539). Deze activiteiten typeerden hem: ook als wetenschapper en docent had hij een eigen, literaire stijl.

We wensen zijn vrouw Inge, hun kinderen en kleinkinderen sterkte om dit verlies te dragen. Hij ruste in vrede.

Op vrijdag 31 juli om 11.00 uur vindt de afscheidsbijeenkomst plaats in de aula van begraafplaats ‘Daelwijck’ in Utrecht.

Post Navigation