Onlangs is verschenen Francesco Filelfo, Rhetorica ad Alexandrum, ed. door Jeroen De Keyser en Louis Verreth. Critical edition Hellenica no. 103. Alessandria: Edizioni dell’Orso, 2022.

Francesco Filelfo’s Latin rendering of the (pseudo-)Aristotelian Rhetorica ad Alexandrum was the first translation of any ancient Greek rhetorical treatise in the Quattrocento. It turned out to be the most successful and enduring of all of Filelfo’s writings. Surviving in 32 manuscript witnesses, his translation would remain the standard Latin version for many centuries to come. No other work of Filelfo’s has been in print for such a long time, from the editio princeps in 1483/84 to five other incunabulum editions and some forty sixteenth-century reprints, until its inclusion in the famous Aristotle edition by Immanuel Bekker.

This edition of Filelfo’s Rhetorica ad Alexandrum is the first one to be based on a comprehensive study of the text’s transmission. It also offers, on facing pages, the Greek source text as Filelfo found it in his copy of the Greek treatise, allowing readers to grasp at a glance both Filelfo’s rendering and its model, and to examine the humanist’s translation practices and preferences throughout. Furthermore, it contains a bi-directional glossarium of all rhetorical terms and concepts that are used in the treatise.

Voor de inhoudsopgave, inleiding en een fragment zie: https://neolatijn.nl/wp-content/uploads/2022/09/2022-Filelfo-Rhetorica-JDK-LV.pdf.

Onlangs werd aan Vibeke Roggen, docent Latijn aan de Universiteit van Oslo, een omvangrijk, veeltalig boek aangeboden, Studia in Honorem Vibeke Roggen. Hierin staan ook artikelen over Neolatijn, waaronder een van de hand van Pieta van Beek over een onbekend lofschrift waarin de drie nieuwe Anna-Gratiën geprezen worden: Anna Maria van Schurman, Anna Memorata en Sophia-Anna Corbiniana, en een artikel door Christian Laes over Karl-Heinrich Ulrichs poging om het Latijn te redden als het middel voor internationale communicatie in diens Somnium Transalpinum.

van Beek, P. (2022). The Three New Graces. Anna Maria van Schurman, Anna Memorata and Sophia-Anna Corbiniana. In

Han Lamers en Silvio Bär (red.), Studia in honorem Vibeke Roggen. Oslo: Hermes Academic Publishing, 2022.

Zie voor meer informatie: https://www.hermesbooks.no/product-page/studia-in-honorem-vibeke-roggen.

De Universitaire Bibliotheken Leiden en het Rijksmuseum van Oudheden organiseren samen de zomertentoonstelling Books that made History. De tentoonstelling gaat over 25 buitengewone en invloedrijke boeken uit de collectie van Universitaire Bibliotheken Leiden en is te zien van 22 juni tot en met 4 september 2022 in het Rijksmuseum van Oudheden. Onder de 25 auteurs die met hun boeken en ideeën een buitengewone invloed hebben gehad op de wereld, soms zelf tot nu, bevinden zich ook veel Neolatijnse auteurs, zoals Galileo Galilei, Anna Maria van Schurman en Carl Linnaeus.

De ‘Systema naturae’ van Carl Linnaeus

Books that made History

In de tentoonstelling Books that made History staat de sterke band van de boeken met de academische geschiedenis van de stad Leiden centraal, vanaf de oprichting van de universiteit in 1575 tot nu. Het gaat om boeken die een grote invloed hebben gehad op de wereld, en die tot op de dag van vandaag invloed hebben op hoe wij denken. Bezoekers worden uitgenodigd om te stemmen op hun favoriete boek. Ze kunnen bovendien andere titels aanvoeren, die in de selectie eigenlijk niet zouden mogen ontbreken.

Een selectie van 25 boeken

Hedendaagse experts en bekende ‘ambassadeurs’ blazen de 25 boeken met hun kennis, anekdotes en persoonlijke bespiegelingen nieuw leven in. U ziet dat terug in de tentoonstellingsteksten, audiotour, begeleidende video’s en het tentoonstellingsboek. In drie themavitrines worden de opkomst van de Leidse universiteit en haarbibliotheek, de rol van drukkerijen, en de plaats van vrouwen en mensen van kleur in de wetenschap belicht.

Publicatie

Gelijktijdig met de tentoonstelling verschijnt bij uitgeverij Athenaeum de publicatie Boeken die geschiedenis schreven met essays over de 25 werken, die nog meer context en achtergronden bieden. Het boek is samengesteld door Kasper van Ommen en Garrelt Verhoeven. Vanaf 20 juni is het voor 27,50 euro verkrijgbaar in de boekhandel en de museumwinkel van het Rijksmuseum van Oudheden.

Voor meer informatie zie https://www.rmo.nl/tentoonstellingen/tijdelijke-tentoonstellingen/books-that-made-history en https://www.singeluitgeverijen.nl/athenaeum/boek/boeken-die-geschiedenis-schreven.

Now available in the ‘Bibliotheca Latinitatis Novae’ series

Justus Lipsius, Monita et exempla politica / Political Admonitions and Examples
Edited with Translation, Commentary, and Introduction
Jan Papy, Toon Van Houdt, and Marijke Janssens

In 17th-century intellectual life, the ideas of the Renaissance humanist Justus Lipsius (1547–1606) were omnipresent. The publication of his Politica in 1589 had made Lipsius’ name as an original and controversial political thinker. The sequel, the Monita et exempla politica (Political admonitions and examples), published in 1605, was meant as an illustration of Lipsius political thought as expounded in the Politica. Its aim was to offer concrete models of behavior for rulers against the background of Habsburg politics.

Lipsius’ later political treatise also forms an indispensable key to interpret the place and function of the Politica in Lipsius’ political discourse and in early modern political thought. The Political admonitions and examples – widely read, edited, and translated in the 17th and 18th centuries – show Lipsius’ pivotal role in the genesis of modern political philosophy.

hardback, € 120,00 / £109.00, ISBN 9789462703056, 17 x 24 cm, 696 p., e-book available via: https://lup.be/collections/series-bibliotheca-latinitatis-novae/products/168429

Los principios de retórica de Aftonio con annnotaciones de Juan de Mal Lara. Introducción, edición, traducción y notas: Maria Dolores García de Paso Carrasco, Trinidad Arcos Pereira, Maria Elisa Cuyás de Torres, Gregorio Rodríguez Herrera (Madrid, 2021).

ISBN: 978-84-7882-876-0

De In Aphtonii Progymnasmata Scholia is geen handboek om rhetorica te onderwijzen, maar is bedoeld om onderdeel te zijn van een compleet curriculum dat begint met grammatica, gevolgd door syntaxis en dat eindigt met de Scholia, die de eerste stap vormen in de bovenbouwstudies. Anders dan andere handboeken, zoals dat van Lorich, zijn de Scholia van Mal Lara niet bedoeld voor de leraren, maar voor de leerlingen, en wil het de leerlingen zowel in het Latijn, als in de volkstaal scholen. Het doel ervan is dus de jeugd een gids te verschaffen om zowel Latijn als Spaans goed te leren spreken en schrijven, en een verdieping te bieden van de studie die is begonnen met de beginselen van de grammatica. 

Arcos Pereira, Trinidad (ed.), Retórica e ideología en las aulas del Humanismo: los progymnasmata, Vigo, Editorial Academia del Hispanismo, 2021

ISBN: 978-84-17696-42.9

De inleiding van de Trinidad Arcos Pereira wordt gevolgd door acht artikelen van moderne Spaanse onderzoekers over retoricahandboeken en retorica-onderwijs in het Spanje van de 16e en 17e eeuw. 

Wil Heesakkers

Onlangs is een nieuwe reeks Neolatijnse publicaties van start gegaan: Lysa Neo-Latin Texts (LYNX). De reeks wordt uitgegeven door LYSA Publishers en wil Neo-Latijnse teksten vanaf de 15e eeuw uitgeven, geannoteerd en met Engelse vertaling. De hoofdredacteur van de reeks is Jeroen De Keyser en de adviesraad bestaat uit Paul Botley, Noreen Humble en Keith Sidwell. De eerste twee uitgaven zijn inmiddels verschenen:

LYNX 1 – Pascasius Justus Turcq, On Gambling

ISBN: 9789464447668; 284 pagina’s; € 39

Permalink: https://www.lysapublishers.com/doi/2201

Pascasius Justus Turcq, afkomstig uit het Eeklo, reisde als jongeman door Spanje alvorens zich in Italië te wijden aan de studie van filosofie en geneeskunde. Nadat hij gepromoveerd was, keerde hij terug naar het noorden en vestigde zich in Bergen-op-Zoom, waar hij uiteindelijk burgemeester van de stad werd. Hij was een van de artsen die Willem de Zwijger bijstonden na de aanslag op diens leven in 1582.

Behalve door zijn verhalen over gokkende prinsen en prelaten, en scherpzinnige verslagen over het mentale lijden van gokverslaafden, biedt Pascasius’ De alea ook bijzondere inzichten in de medische wetenschap van de 16de eeuw. Puttend uit de (laat)antieke en middeleeuwse tradities, beschrijft Pascasius gokverslaving als een psychologische stoornis. Voorst stelt hij een aantal baanbrekende cognitieve therapieën voor die best hedendaags aandoen.

De alea werd vaak geciteerd in traktaten over gokken tot de 18e eeuw, alvorens bijna helemaal uit beeld te verdwijnen. Uit deze kritische editie van de Latijnse tekst met Engelse vertaling blijkt nu weer ten volle het creatieve potentieel van dit voorbeeld van 16de-eeuwse medisch humanisme.

LYNX 2 – Henri Estienne, On Books

ISBN: 9789464447675; 488 pagina’s; € 39

Permalink: https://www.lysapublishers.com/doi/2202

Henri II Estienne (1531-98) was de meest vooraanstaande telg uit de bekende uitgeversdynastie. Hij zette het werk van zijn vader Robert voort, met name met talrijke edities van antieke Griekse teksten en zijn Thesaurus linguae Graecae (1572), een dure onderneming waarvan zijn bedrijf nooit helemaal herstelde. Estienne’s veelzijdigheid – als uitgever, filoloog, corrector, lexicograaf en dichter – blijkt uit het paratekstuele materiaal in zijn vele edities en uit zijn eigen originele werken.

Deze bloemlezing biedt een staalkaart van Henri Estienne’s geschriften in verschillende genres: brieven, poëzie, essays, de lofrede op de Messe in Frankfurt… In al deze teksten verschijnt Estienne als een buitengewoon geleerd man met een verbazingwekkende kennis van de Latijnse en Griekse literatuur, die tegelijk boeiend vertelt over de problemen waarmee hij als uitgever wordt geconfronteerd. In uitvoerige essays over de Griekse historici Xenophon en Herodotus gebruikt hij antieke exempla om zijn kijk op zijn eigen tijd te onderbouwen. Zijn verzen schetsen dan weer het leven van een geleerde die zakenman was geworden, en tonen zijn besognes zowel tijdens zijn werk als in zijn vrije tijd. In bijzonder elegant Latijn beschrijft Estienne in al deze geschriften zijn streven om een waardige erfgenaam van zijn vader te worden, waarbij hij blijk geeft van zijn genegenheid voor familie en vrienden, zijn gevoel voor humor en zijn ergernissen over andere geleerden en uitgevers.

Een Engelstalige brochure van beide uitgaven vindt u hier.

Vragen of potentiële inzendingen kunnen worden gericht aan Jeroen De Keyser (jeroen@lysapublishers.com). Voor meer informatie en om u te abonneren op de nieuwsbrief kunt u terecht op: lysapublishers.com.

Onlangs verscheen bij Brill de bundel Memory and Identity in the Learned World: Community Formation in the Early Modern World of Learning and Science, onder redactie van Koen Scholten (Universiteit Utrecht), Dirk van Miert (Huygens ING en Universiteit Utrecht) en Karl A.E. Enenkel (Universität Münster). De bijdragen in het boek werpen nieuw licht op gemeenschapsvorming, identiteitsvorming en herinneringsculturen in de vroegmoderne geleerde en wetenschappelijk wereld. Het boek is open access toegankelijk via de website van Brill: https://doi.org/10.1163/9789004507159.

Onlangs is Chris Joby’s nieuwe boek John Cruso of Norwich and Anglo-Dutch Literary Identity in the Seventeenth Century (Cambridge: D.S. Brewer, 2022) verschenen. Cruso was een Engelse auteur van Vlaamse afkomst die in het Engels en het Nederlands dichtte. Hij schreef veel Nederlandse epigrammata of puntdichten, die hun inspiratie van de verzen van neolatijnse dichters zoals Sir Thomas More, Theodore Beza en John Owen nemen. Het boek verkent de relatie tussen deze verzen en die van Cruso en hoe Cruso de verzen van deze dichters vernederlandste of in het Nederlands verkleedde. Zie voor meer informatie: https://boydellandbrewer.com/9781843846147/john-cruso-of-norwich-and-anglo-dutch-literary-identity-in-the-seventeenth-century.

John Cruso of Norwich and Anglo-Dutch Literary Identity in the Seventeenth Century

Willem Stoppelenburg, Erasmus: Een humanistisch oratorium. Libretto-tekstboek (Peize: Ter Verpoozing, 2020)

Erasmus blijft mensen inspireren. Bij zijn afscheid van de Tweede Kamer stelde SP-kamerlid Ronald van Raak diens ideeën ten voorbeeld aan zijn oud-collega’s. De componist Willem Stoppelenburg maakte zelfs een heel oratorium over de grote humanist voor sopraan, alt, tenor, bas, koor en orkest. Daarvoor koos hij teksten in de talen van de landen waar Erasmus gewoond en gewerkt heeft, en in het Latijn, de taal waarin de humanist schreef. Zo komen Vondel, Coleridge, Crul, Haasse, Huizinga, Zweig, Shakespeare, Luther en Verweij voorbij, en Erasmus zelf, met zijn Adagia, zijn Colloquia, zijn Querela Pacis, en het gedicht Querula doloris. De teksten zijn zorgvuldig gekozen en op de thema’s ‘Betekenis’, ‘Vertrek en op levensreis’, ‘Succes via publicaties’, ‘Tegen oorlog’, ‘Twee hoofdrolspelers’ en ‘Het einde en het vervolg’ gegroepeerd. Vooral het deel ‘Tegen oorlog’ las ik met heel actuele ogen. Stoppelenburg schreef het werk, zoals hij zelf schrijft, vanuit zijn eigen vrijzinnig Nederlands-Hervormde achtergrond die aansluit bij Erasmiaanse denkbeelden, en vanuit het besef dat Erasmus’ denkbeelden van betekenis zijn voor de huidige tijd. Hij heeft zelf het werk in augustus 2021 gedirigeerd in zijn woonplaats Meppel. Het werk is te beluisteren op youtube: ERASMUS, oratorium. Willem Stoppelenburg. Het is een mooi voorbeeld van moderne receptie van Erasmus in de klassieke muziek.

Wie een exemplaar van het mooi uitgegeven libretto wil bemachtigen, kan zich tot de componist wenden: stoburg43@cs.com​.

Post Navigation